Telefonu Kim Buldu?

Telefonu Kim Buldu?

Bir Teknoloji Sahtekarlığı Hikâyesi

10927
Telefonu aslında kim buldu? Bell mi Meucci mi?

Yazımıza basit bir soru ile başlayalım. Şuanda elimizden düşürmediğimiz telefonu kim buldu? Hepimizin bildiği bu sorunun tabi ki klasik bir cevabı var. “Alexander Graham Bell”. 

İlkokula başladığımız günden beri telefonu bulan kişinin hep Alexander Graham Bell olduğu öğretildi. Bu cevabı o kadar kanıksadık ki belkide araştırma ihtiyacı bile hissetmedik. Çok uzatma sadede gel dediğinizi duyar gibiyim.

Evet gerçekten bu müthiş icadı yani telefonu kim buldu? Bunun için Google’a girip “telefonu kim buldu” diye aratırsanız  aşağıdaki gibi çok ilginç bir cevapla karşılaşırsınız.

ekran-alintisi
Google’ın “telefonu kim buldu” sorusuna cevabı

Evet hepimizin bildiği Alexander Graham Bell sol tarafta mevcut, ancak Google’ın sağ tarafta bir kişiden daha bahsettiğini göreceksiniz: “Antonio Meucci”.

Peki ama telefonu Bell bulmuştu, Meucci de nerden çıktı derseniz tarihin en büyük teknoloji sahtekarlığı hikayelerinden biriyle karşılaşırsınız. Evet bize öğretilen bir yanlış vardı ki tam anlamıyla yalancının mumu yatsıya kadar değil 1 asır bile sürebilir cinsindendi. Çünkü hikayenin sonunda trajik bir sahtekarlık ortaya çıkacaktı.

Telefonu Kimin İcat Ettiği Hikâyesi(!)

Gelin önce bize anlatılan hikayeyi (!) bir hatırlayalım. Rivayete göre telefon mucidimiz (!) Alexander Graham Bell gençliğinde köpeğine konuşmayı öğretmiş. Annesi ve karısı sağır olduğu için onların konuşabilmesi için çeşitli yöntemler kullanmış. Bu yüzden Bell kendisinden her zaman “sağırların öğretmeni” olarak bahsetmiş. İşte bu yüzden onlarla iletişim haline geçebileceğini düşündüğü icatlar peşine düşmüş (Belki de bu kısım doğru).

Sağırlarla ilgili çalışmaları, Bell’i seslerin havadaki titreşimlerle nasıl oluştuğunu merak etmeye yöneltmiş. “Armonik Telgraf” adı verilen bir düzenek üstünde çalışırken, elektrik akımının konuşma sırasında oluşan titreşimleri andıracak biçimde değiştirilebileceğini keşfedip telefonu bu fikirle icat etmiş.

manset
Bell’in İlk Telefonu

Hatta hepimizin halen kullanmakta olduğu “ALO” kelimesi bile Graham Bell‘in adı Alessandra Lolita Oswaldo olan sevgilisini aramak için kullandığı baş harflerin kısaltmasıymış, mış, mış vs.

Bundan sonra Bell cephesindeki gerçek olaylarla devam edelim. Alexander Graham Bell, çok değişik bir icat olduğunu düşündüğü telefonun patentini 9 Mart 1876 tarihinde aldı. Ardından Bell, bu ilk telefonuyla 10 Mart 1876 tarihinde, Boston’da Exeter Place’deki 5 no’lu binada yardımcısını arayıp “Buraya gel Watson, sana ihtiyacım var” diyerek ilk telefon görüşmesini gerçekleştirdi. Daha sonra Bell’in icat ettiği telefon, 25 Haziran 1876 tarihinde Philedelphia’da sergilendi ve 1877 tarihinde telefonların seri üretimine başlandı. Bell hiç vakit kaybetmeden kendi telefon şirketi olan “Bell Telephone Company”i kurdu.

ilk görüşme

Gelelim Gerçek Hikâyeye

Peki gerçekte telefonu kim buldu? Doğru cevap: Google aramasında sağ tarafta çıkan Antonio Meucci. Telefonun gerçek mucidi olan Antonio Meucci ise, 13 Nisan 1808 – 18 Ekim 1889 tarihleri arasında yaşamış İtalyan asıllı bir mucitti. Floransa’da Pergola tiyatrosunda ses ve ışık teknisyeni olarak çalışmaktayken 1830 yılında Küba’ya gitti. Küba’da yaptığı buluşlarla adından söz ettirdi. Meucci burada 1849 yılında bazı hastalıklara elektrik şoku vererek tedavi etmeye çalışırken sesin, bakır telle ve elektrik yardımıyla iletilebildiğini keşfetti. Yani Meucci sesi iletebileceğini anlamıştı.

Bu fikrin önemini kavrayan Meucci, 1850’de daha iyi imkanlar bulabileceğini düşündüğü ABD’ye gitti.Burada çalışmalarına devam ederek 1854 yılında sesi önce elektrik dalgalarına, daha sonra bu dalgaları diğer uçta sese çeviren müthiş icadına imza attı. Bu olağanüstü icada “Teletrofono” adını verdi.

antonio_meucci
telefonu kim buldu sorusunun cevabı: Antonio Meucci

Yani telefonu kim buldu diyorsanız aslında ilk defa Antonio Meucci buldu.Hatta 1860 yılında, ‘‘teletrofono’’yu tanıtmak amacıyla, halkı toplayıp gösteri bile yaptı. Bu gösteri o dönem, New York’ta İtalyanca yayınlanan gazetelerde yer buldu.

Meucci, 1856 ve 1870 yılları arasında, 30 dan fazla teletrofono (telefon) prototipi üretti. 1871 yılında teletrofono için New York patent bürosuna her yıl ücreti karşılığı yenilenmesi gereken geçici patent başvurusu(caveat) yaptı. Zira Meuccci’nin fazla parası yoktu.Çünkü o dönemlerde kesin patent alabilmek için 250 dolar yatırmak gerekiyordu ve Meucci için talihsiz serüvenler başladı.

Meucci fakir bir insan olduğu için icadının kesin patenti ve üretimi için gereken kaynağı hemen bulamadı. Finansal destek bulmak için, cihazını, teknik ayrıntılarını içeren bir yazıyla birlikte Western Union Telgraf şirketine gönderdi. Ancak şirket yetkilileriyle bir türlü görüşemedi. Bunun üzerine Meucci, 1874 yılında cihazını geri istedi ancak şirket cihazın kaybolduğunu bahane ederek cihazı vermedi.

Meucci 1872 ve 1873’te geçici patent ücretini yatırdı, fakat 1874’te talihsiz bir şekilde Staten Island feribotunun kaza yapması sonucu ciddi şekilde yaralandı. Uzunca bir süre hastanede kaldı ve maddi olarak dahada zor duruma düştü.

Çok iyi İngilizce bilmeyen ve işsiz kalan Antonio Meucci bu tarihi patent başvurusu için gerekli olan 10 doları gönderemedi ve patent başvurusu iptal oldu. 

Alexander Graham Bell Devrede

Tam bu sırada meşhur mucidimiz Alexander Graham Bell devreye girer. Antonio Meucci’nin Teletrofono’sunun krokilerini bir şekilde (eskiciden aldığı da, Western Union Telgraf’tan aldığı da söylenir.) eline geçirir. 1876 yılında telefonun patentini alır. Bunu öğrenen Meucci, Graham Bell’e dava açar. Dava sonucunda Meucci’nin orjinal krokileri ve çalışma modellerinin Patent Enstitüsü çalışanları ile Bell şirketi arasında yasa dışı bir şekilde paylaşıldığı belgelenir. 1886’da mahkeme Meucci’nin icadın sahibi olduğuna karar verir ancak 1889’da Antonio Meucci ciddi sıkıntılar içerisinde hayatını kaybeder.(Bu arada Bell, Elisha Grey isimli başka bir bilim adamıyla daha telefon patenti mücadelesine girer ve bu mücadeleyi de bir şekilde kazanır.)Fakat 1893’te Bell’in patent hakkı da son bulur ve bir daha yenilenmez. Bugün hala telefonun patenti herhangi bir kişiye ait değildir.

bell-3
Alexander Graham Bell

Ancak atı alan Üsküdar’ı çoktan geçmiştir. Bell bu icadı sahiplenip kurduğu ABD’nin ilk telefon şirketi olan “Bell Telephone Company”yi  büyütür. Bell’in telefon şirketi ilerleyen yıllarda ABD’nin hatta dünyanın en büyük telefon şirketlerinden birisi olacak American Telephone & Telegraph Company (AT&T) ye dönüşür. Ancak telefonu bulan kişinin Bell olduğuna o kadar inanılır ki ses ölçme birimi olan Desibel dahi, Alexander Graham Bell onuruna atfedilir (1 bel 10 desibeldir.).

at-t
Dünyanın önde gelen operatörlerinden biri: AT&T

Bell Laboratuvarları

bell-lab-2
Bell Laboratuvarlarının Üstten Görünüşü

Alexander Graham Bell, 7 mart 1876’da en değerli patentlerden biri olan telefonun patentini alır almaz 1877’de ABD’nin ilk telefon şirketi olan Bell Telephone‘u kurdu. Daha sonra bu şirketin laboratuvarı olarak kullanılmak üzere bugün dünyanın en önemli bilim merkezlerinden biri olan ve binlerce bilim adamının çalıştığı Bell Laboratuvarlarını kurdu. Bell Laboratuvarları (şuanda Alcatel-Lucent’in araştırma geliştirme kurumudur) teknolojiye o kadar önemli katkılarda bulundu ki bilim dünyasında müstesna bir yere ulaştı. Zira Bell Laboratuvarları en başarılı zamanlarında transistör (işlemcilerin babası diyebileceğimiz teknolojiye yön veren buluş), radyo astronomi, lazer, enformasyon teorisi, UNIX işletim sistemi ve C programlama dili dahil bir çok buluşa imza attı. Öyle ki Bell Laboratuvarlarında tamamlanan yedi esere Nobel Ödülü verildi. Bell Laboratuvarları şuanda binlerce bilim adamının çalıştığı ve bildiğimiz Laboratuvarların çok ötesinde sıra dışı bir bilim yuvası olarak faaliyetlerine devam etmektedir.

bell-lab-1
Harika Bell Laboratuvarlarından Bir Görünüş

Telefonu Kim Buldu? İşte Gerçek!

Tekrar sorumuza dönelim, telefonu kim buldu? Evet yazımızdan da okuduğunuz üzere aslında telefonu Antonio Meucci icat etti. Alexander Graham Bell ise onun icadını kopyaladı.

Adalet geçte olsa tecelli etti ve bu olaydan tam 125 yıl sonra, 11 Haziran 2002’de ABD Temsilciler Meclisi, Antonio Meucci’nin hayatının ve başarılarının tanınmasına karar vererek telefonu onun icat ettiğini kabul etti.

Temmuz 2002’de ise ABD Kongresi, telefonu icat eden Antonio Meucci‘nin ölümünden 113 yıl sonra itibarını iade etti. Diğer taraftan Bell savunucuları ise aynı icadı iki kişinin birden bulabileceğini savunarak Bell’in itibarınının iadesi için ABD Kongresine başvuruda bulundular ancak sonuç alamadılar.

ABD Kongresi’nce İtalya hükümetine gönderilen bir yazıda ise Meucci’nin telefonun mucidi olduğu ve Alexander Graham Bell’in bir sahtekar olduğu ifade edildi.

Faydalanılan Kaynaklar:

https://www.congress.gov/bill/107th-congress/house-resolution/00269

http://www.italianhistorical.org/page42.html

https://www.theguardian.com/world/2002/jun/17/humanities.internationaleducationnews

http://www.hurriyet.com.tr/telefonun-mucidi-bell-degil-italyan-meucci-79201

http://www.repubblica.it/online/scienza_e_tecnologia/meucci/meucci/meucci.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Meucci

BİR CEVAP BIRAK