Adil Kullanım Kotası (AKK) kalkıyor mu?

Adil Kullanım Kotası (AKK) kalkıyor mu?

3 Bölümlük Yazı Dizisi

11485

Son dönemlerde oldukça popüler olan tartışma konularından birisi Adil Kullanım Kotası diğer adıyla Adil Kullanım Noktası’nın (AKN yada AKK) kaldırılması için gösterilen tepkilerdi. Özellikle sosyal medyada başlatılan tepkiler daha sonra yazılı ve görsel medyada oldukça geniş yankı buldu. Bu tartışmalar sonucunda konunun muhatabı olan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) somut bir adım atarak AKK’nın kaldırılması ihtimali de dahil olmak üzere birçok alternatifi ihtiva eden bir kamuoyu görüşü yayımladı.

Bu yazı dizimizde Adil Kullanım Kotası’nın ne olduğunu, gösterilen tepkiler sonucu yaşananları, bireysel kullanıcı tepkilerini, teknik gereksinimleri ve kamuoyu görüşüne yönelik nihai önerilerimizi 3 bölüm halinde paylaşacağız.

Adil Kullanım Kotası Nedir? Neden Var?

1-akk-eziyet-uyuyan-adam
AKK Eziyeti

“Peki bu AKK nedir (yada AKN) yani Adil Kullanım Kotası ne demek diyecek olursanız şöyle anlatalım.

Adil Kullanım Kotası (AKK yada AKN); bir internet kullanıcısının aylık kullanım miktarının belirli bir data (veri) seviyesini aşması halinde, bu miktardan sonra kullanıcının internet erişim hızının download (indirme) yönünde belirli bir hıza düşürülmesi şeklindeki uygulamadır. Ülkemizde bu hız 3 Mbps olarak uygulanmaktadır.

2-3mbps
AKK Sonrası Hız 3 Mbps

Örneğin 16 Mbps hızında internet erişim hızınız ve 50 GB AKN seviyeniz var ise;aylık kullanım miktarınız ay bitmeden 50 GB’ı geçerse artık internet hızınız 16 Mbps değil 3 Mbps’tir. Yani internetiniz durmaz ancak ay sonuna kadar internet kullanımına düşük hızla devam edersiniz. Bir internet kullanıcısı olmak istiyorsanız imzaladığınız sözleşmede ya da seçmek istediğiniz paketin koşullar kısmında muhakkak AKN ile karşılarsınız. AKN veya AKK olarak adlandırılan bu uygulama internet servis sağlayıcılar tarafından çok yaygın olarak kullanılan bir uygulamadır. Öyle ki bugün Türkiye’deki internet kullanıcılarının yaklaşık % 90’ı Limitsiz/Sınırsız internet diye tabir edilen sadece belirli data kullanımı sonrası internet hızının 3 Mbps’ye düştüğü bu AKN’li tarifeleri kullanmaktadır.

Aslında bu uygulamadan önce ülkemizde internet kullanıcıları, 2009 yılına kadar sadece kotalı diye tabir ettiğimiz 4 GB, 6 GB ve 8 GB gibi paketleri kullanıyordu. 2009 yılından itibaren ortaya çıkan bu tarifelerdeki AKN seviyesi sonrası düşürülen hız en son 2012 yılında yine BTK tarafından yapılan bir düzenlemeyle 1 Mbps’den 3 Mbps hızına çıkarılmıştı. Ancak bu tarihten sonra henüz 3 Mbps hızında herhangi bir değişiklik yapılmadı. Ülkemizde tamamen limitsiz yani AKN’si olmayan tarifeler de bulunmakta fakat bu paketlerin fiyatlarının yüksek olması sebebiyle tüketiciler tarafından pek rağbet görmemektedir.

İnternet Servis Sağlayıcılar Neden AKK Uyguluyor?

İnternet erişimi hizmeti sunan firmalar yani TTNET, Superonline, Vodafone Net ve D-Smart gibi şirketler aynı şebekeyi kullanan abonelerinin birbirlerinin erişim hızlarını etkilememesi veya bir abone üzerinden çok sayıda kullanıcının hizmet almaması yani kötüye kullanımın engellenmesi, şebekeyi etkin şekilde yöneterek altyapı maliyetlerini düşürmek gibi amaçlarla AKN uygulamasına başvurmaktadırlar.

Türkiye’de halihazırda en büyük altyapıya sahip şirket Türk Telekom’dur. Her ne kadar Turkcell-Superonline’nın son zamanlarda kendi altyapısını kurmaya çalıştığını görsek te Türk Telekom’un evlere kadar uzanan bakır ve fiber kablolardan oluşan altyapısı rakipsizdir. Telekom altyapısı oluşturmak öyle kolay bir iş olmadığı için TTNET, Vodafone ve D-Smart gibi diğer şirketler altyapı kurmak yerine Türk Telekom’dan altyapı kiralarlar. Tabi bu kiraların yüksek olmasının yanı sıra kendi altyapısını kurmak daha büyük bir sermaye ve zaman gerektirmektedir.

3-modem-altyapi
Telekom Altyapısı

Zira operatörler bir bölge için yatırım yaparken, o bölgedeki kullanıcıların ortalama kullanımlarını göz önüne alarak yatırım yaparlar. Ayrıca servis sağlayıcılar aynı hattı kullanan tüm abonelerin aynı anda ve 24 saat internet kullanmayacağını hesap ederek yatırım yaparlar. Bunun içinde ana hatta yer alan azami hızı o bölgedeki kullanıcılara paylaştırırlar. Size de bu hattı 8,16 yada 32 Mbps veya daha yüksek hızlara parçalayarak “e kadar” şeklinde satarlar. Dolayısıyla paylaşım yaptığınız diğer abonelerin kullanımına göre hızınız düşüp, artabilir ve hiç kimsenin kullanmadığı bir anda ise maksimum kullandığınız hıza örneğin mevcut hızınız 50 Mbps ise o hıza ulaşabilirsiniz.

Özetle, Adil Kullanım Kotası (AKK) servis sağlayıcıların altyapılarındaki eksikliği gidermek için kullandıkları bir araçtır. Bu araçla kullanıcının fazla kullanımını sınırlayarak maliyetlerini kısmış ve aşırı yatırım yapmamış olurlar.

Ne Olmuştu?

Peki tartışmalar nasıl başladı? Öncelikle AKN’ye yönelik tepkilerin nasıl başladığının hatırlatılmasında fayda görüyoruz. AKN’nin kaldırılmasına yönelik tartışmanın fitilini 2015 yılında change.org’da başlayan “İnternetin Zincirini Kır. Adil Kullanım Kotası Haksızlığına Hayır De!” başlıklı kampanya ateşledi.  (Bakınız: change.org imza kampanyası)

Yaklaşık 250.000 kişiye ulaşan imza sayısı büyük ses getirdi. Daha sonra meşhur bir forum sitesinde (Bakınız: İnternette Kotaya Hayır!) başlayan İnternette Kotaya Hayır kampanyası ise konuyu daha popüler hale getirdi. Akabinde Facebook‘ta başlatılan (Bakınız: Kotaya Hayır) kampanyasıyla tepkiler doruğa ulaştı. Tepkiler çığ gibi büyüdü ve TBMM’de soru önergeleri ile konunun muhatabı olan BTK’nın dikkati çekildi. Sosyal medya gücünü burada da göstermişti.

Şikayetler ağırlıklı olarak son kullanıcıların kullandıkları internetin hızları ve ödedikleri ücretlerin farklı olmasına rağmen AKN sonrası hızın herkeste aynı seviyeye (3 Mbps) düşürülmesinin adil bir yaklaşım olmadığına yönelikti. Ayrıca AKN seviyesinde belirlenen 50 GB, 75 GB gibi kotaların artık yetmediği ve “limitsiz” diye satılan paketlerin yanıltıcı olduğuna yönelik tepkilerde mevcuttu. Öneri olarak ise hız seviyesiyle orantılı AKN sonrası hız seviyesinin belirlenmesini veya AKN kotalarının artırılmasını bekliyorlardı. Kısacası tüketici artık adil kullanım kotası sorgulama’sı yapmak istemiyor ve ucuz adil kullanım kotası olmayan internet bir başka ifadeyle adil kullanım kotası olmayan tarife istiyordu.

Tüketici mutsuz, umutsuz ve devletin bu konuya el atmasını bekliyordu.

BTK Düzenleme Sinyali Verdi 

Bütün bu tepkilere rağmen AKN konusunda yaşanan uzun bir sessizliğin ardından BTK Başkanı Ömer Fatih Sayan, internet kullanıcılarını umutlandıran “bu konuda bir düzenleme yapacakları” açıklamasında bulundu.

4-btk-sayan
BTK Başkanı Dr. Ömer Fatih Sayan

Aynı platformlarda geniş yankı bulan bu haberin ardından AKN konusunda vatandaşların beklentisi daha da arttı. Ardından BTK’nın yayımladığı 2016 iş planında Adil Kullanım Noktası (AKN) uygulamalarına ilişkin düzenleme yapılacağının ifade edilmesi ile beklentiler daha da yükseldi. Tüketiciler bir anda AKN olmayan internet hayaline kapıldılar. Söz konusu açıklamada özellikle AKN sonrası veri indirme hızlarının iyileştirilmesi, tüketiciler açısından belirliliğin ve şeffaflığın artırılmasının amaçlandığı ifade edilerek AKN uygulamalarına ilişkin düzenleme yapılacağı resmi olarak duyuruldu. Hatta çalışmanın tamamlanma tarihi olarak Ağustos 2016 verilince internetseverlerin umutları tavan yaptı. (Bakınız: BTK İş Planı). Tüketiciler bu seferde AKN kalkıyor ama AKN ne zaman kalkacak diye beklemeye başladılar.

Ancak bu haberin ardından BTK Başkanından sadece UHD izlemek isterseniz, videoyu birkaç dakika önce başlatmanız gerekiyor onun dışında 3 Mbps yetiyor” şeklinde bir açıklama geldi. Daha sonra BTK Başkanı Sayan başka bir açıklamasında, “adil kullanım kotasında düzenleme çalışmaları yaptıklarını, tüketici talepleri ve altyapıya uyumlu düzenleme yaparak kamuoyu görüşüne açacaklarını, kotanın kaldırılmasının şimdilik mümkün olmadığını, operatörlerin uygulamaya temkinli yaklaştığını ve sınırı artırmak istemediklerini çünkü hız artışının yeni yatırım gerektirdiğini ve  sıkıntı doğurabileceğini” savundu. Kısacası BTK AKN kaldırma öyle kolay bir iş değil diyordu.

Peş peşe gelen bu açıklamalar sosyal medyada oldukça tepki çekmiş tüketiciler tam anlamıyla bir şok yaşamıştı. İnternet kullanıcıları adil kullanım kotası kalktı mı diye beklerken bir anda umutsuzluğa düştüler.

Bütün bu yaşananların ardından nihayet Ağustos ayında tamamlanacağı ifade edilen AKN çalışması Eylül ayında kamuoyu görüşüne çıktı. (Bakınız: BTK Kararı)

5-mbps-ibre-1
Hız ibresi

Kamuoyu Görüşü:

Açıkçası yayımlanan taslak çok karmaşıktı ancak söz konusu kamuoyu görüşünde BTK özetle şunları duyurdu:

Son kullanıcıların hıza olan taleplerinin artması ve belli ölçüde erişim hızlarında yaşanan olumlu gelişmelere rağmen AKN uygulamalarının bu erişim hızlarındaki artışa uyum sağlayamadığının anlaşıldığını,

“Limitsiz/Sınırsız” ibareleri ile satılan paketlerin AKN’li olmasının yanıltıcı görülmesine ilişkin BTK’ya ve çeşitli mecralara tüketici şikâyetlerinin iletildiğini, doğru bilgilendirmenin yapılmasını,

Konuya ilişkin sektörde faaliyet gösteren işletmecilerin görüşlerinin alındığını, dünya uygulamalarının incelendiğini,

Tarifelere ilişkin bilgilendirmelerde AKN seviyesi ve sonrasındaki erişim hızı gibi bilgilendirmelerin tüketicilerin kolayca erişebileceği/fark edebileceği şekilde yayınlanmasını,

AKN’nin % 80’ine ve % 100’üne ulaşıldığında tüketicinin bilgilendirilmesini,

Mobil şebeke işletmecilerinin AKN uygulanan internet tarifelerinde AKN sonrası veri indirme hızının en az 128 Kbps olacak şekilde belirlenmesini

içeren taslağı kamuoyu görüşüne açtı (süresi doldu).

Gelelim en önemli bölüme;

6-mbps-ibre-2
Hız ibresi 2

Sabit genişbant internet hizmetleri kapsamında uygulanan AKN koşullarının iyileştirilmesini teminen İnternet Servis Sağlayıcılar ve Türk Telekom tarafından;

*AKN sonrası erişim hızının % 50 oranında artırılmasına yönelik analizlere,

*AKN uygulaması kapsamında faydalanılabilen veri miktarının hız/veri miktarı dengesi gözetilerek makul bir seviyede artırılmasına yönelik analizlere,

*02:00-08:00 saatleri arasında internet kullanımlarının AKN’ye dâhil edilmediği ve kullanıcıların erişim hızlarının düşmediği uygulamalara ilişkin analizlere,

* 31.12.2018 tarihi itibarıyla AKN uygulamasına son verilmesine yönelik yapılabilecek çalışmalara ve analizlere

ilişkin işletmeci görüşlerinin kamuoyu görüşü alma süresini müteakip en geç 2 ay içinde BTK’ya sunmasına karar verdi.

Yani BTK’da ne yapacağına tam olarak karar verememiş ve kararı 4 seçenekli soru halinde İnternet Servis Sağlayıcılarının inisiyatifine (!) bırakmıştı.

Tüketici adil kullanım kotası kaldırma haberi beklerken iyice şaşkına dönmüştü. Zira BTK’nın AKN konusundaki sorunu ötelediğini ve düzenleme için 2019 yılını bile seçenek olarak sunduğunu görmüştü.Bazı internet sitelerinde AKK kalkıyor!,AKK kalktı ve AKK Resmen Kalkıyor! şeklinde haberler aslında doğru değildi.

1.Bölümün Sonu

Not: Toplam 3 bölümlük yazı dizimizin ikinci bölümünde Dünyada ve Türkiye’de AKK’nın nasıl uygulandığına ve teknik analizlere, 3.bölümün de ise kamuoyu görüşüne açılan taslağa yönelik değerlendirmelerimize yer vereceğiz.

İkinci yazımız: Adil Kullanım Kotası (AKK) kalkıyor mu?-2

Üçüncü yazımız: Adil Kullanım Kotası (AKK) Kalkıyor Mu?-3

4 YORUMLAR

  1. Merhaba, yazınızı ilgi ile okudum. Peki Adil Kullanım Kotası ya da AKN’nin ABD ve AB ülkelerindeki durumu nedir? Genelde ülkemizde AB uyumlu yasalar olduğu varsayılırsa, AKK olayı ne kadar AB uyumlu olarak gündeme geldi?

    • Adil bey Perşembe gününe kadar yazı dizimizin 2. si yayınlanacak.Bu sorularınız ve daha fazlasını 2.bölümde bulabilirsiniz.
      Takipte kalın.

  2. Merhaba
    Düzeyli ve kapsamlı bir yazı olmuş.Diğer bölümleride en yakın zamanda okuycam.Emeğinize sağlık.
    Teşekkürler.

BİR CEVAP BIRAK