Adil Kullanım Kotası (AKK) Kalkıyor Mu?-3

Adil Kullanım Kotası (AKK) Kalkıyor Mu?-3

3 üncü ve Yazı Dizimizin Son Bölümü

10767

Adil Kullanım Kotası (AKK) kalkıyor mu?

3. Bölüm

Yazı dizimizin 1. bölümünde (https://teknopusula.com/adil-kullanim-kotasi-akk-kalkiyor-mu-4044) AKN nedir (adil kullanım noktası ne demek), AKK (AKN) tartışmaları nasıl başladı, İnternet Servis Sağlayıcılar neden AKK uyguluyor sorularına cevap aramıştık. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) kamuoyu görüşüne çıkardığı taslakta öne çıkan maddeler üzerinden AKN ne zaman kalkacak sorusunun cevabını aramıştık. Birçok yayında AKN kalkıyor, AKN olmayan internet ve AKN kaldırma işleminin başladığı haberlerinin aslında tam olarak doğru olmadığından bahsetmiştik.

1
Adil Kullanım Kotası=AKK

Yazı dizimizin 2. bölümünde ise (https://teknopusula.com/adil-kullanim-kotasi-akk-kalkiyor-mu-2-4247) , AKK’nın dünya ve Türkiye uygulamalarına ve en çok kullanılan 50 GB AKK’lı paketle neler yapabilip neler yapamayacağımızı anlatmıştık.

Yazı dizimizin bu 3’üncü ve son bölümünde ise BTK’nın kamuoyu görüşüne açtığı taslak üzerinden görüş ve önerilerimizi maddeler halinde anlatacağız.

AKK’ya İlişkin Değerlendirme ve Öneriler

Yazı dizimizin ilk bölümünde, yaşanan gelişmeler neticesinde BTK’nın AKK çalışmasını Eylül ayında kamuoyu görüşüne çıkardığını ifade etmiştik. (Bakınız: BTK Kararı).

BTK söz konusu kamuoyu görüşünde, tüketicilerin bilgilendirilmesi kapsamında “Limitsiz/Sınırsız” ibareleri ile satılan paketlerin tüketicileri yanılttığını dolayısıyla bunlara yönelik düzenleme yapacağını açıkladı. Söz konusu husus kullanıcılar açısından olumlu karşılandı ama kullanıcıların esas talepleri bunlar değildi.

Ancak şikayetler ağırlıklı olarak kullanıcıların kullandıkları internetin hızları ve ödedikleri ücretlerin farklı olmasına rağmen AKK sonrası hızın, herkeste aynı seviyeye (3 Mbps) düşürülmesinin adil bir yaklaşım olmadığı ve mevcut AKK seviyelerinin (50 GB vs.) artık yetmediğine yönelikti. Kısacası tüketici artık adil kullanım kotası sorgulaması yapmak istemiyor ve adil kullanım kotası olmayan internet, bir başka ifadeyle adil kullanım kotası olmayan tarife istiyordu.

Şimdi bu taslak üzerinden bazı değerlendirme ve önerilerimizi maddeler halinde sunacağız.

1BTK, kamuoyu görüşüne açtığı taslağın 1’inci maddesinde, İnternet Servis Sağlayıcılar ve Türk Telekom’dan AKN (AKK) sonrası erişim hızının % 50 oranında artırılmasına, 2’inci maddesinde AKN uygulaması kapsamında faydalanılabilen veri miktarının hız/veri miktarı dengesi gözetilerek makul bir seviyede artırılmasına yönelik analizlere yer vermesini talep ediyor.

Yapılacak düzenlemenin en büyük somut çıktısının bu iki maddenin cevabında olduğunu düşünüyoruz. Zira bu maddelerdeki öneriler zaten kullanıcıların en çok şikâyette bulundukları taleplere yönelik.

btk
BTK Eylül ayında düzenlemeyi kamuoyu görüşüne açtı

1’inci maddedeki teklifte eğer hızınız 100 Mbps ise de AKK (AKN) sonrası hızınız 4,5 Mbps’e, 8 Mbps ise de hızınız AKK sonrası 4,5 Mbps’e düşecek. Yani 100 Mbps kullanıcısının hızı yaklaşık 25 kat yavaşlarken 8 Mbps kullanan abonenin hızı yarı yarıya düşmüş olacak!

Ayrıca bu öneri ile AKK sonrası erişilen hız herkes için aynı olacağı için yüksek hızlı paketlere geçmenin hiçbir anlamı kalmayacaktır. Yani kullanıcı “madem aynı hıza düşeceğiz neden pahalı tarifeye geçeyim” diyebileceği için yüksek hızlı paketlere geçişi de zorlaştıracak bir öneri haline gelecektir.

Yani özetle bu önerinin hiçte adil olmayan bir öneri olduğunu söylemek mümkün.

45-mbps
Yeni AKK hızının 4.5 Mbps olacağı öngörülüyor

Bu önerinin yerine kullanıcının kullandığı hızıyla orantılı olacak bir AKK uygulamasının daha etkili olacağını düşünüyoruz. Zira BTK taslak teklifinin ikinci maddesinde kast edilenin de bu olduğu anlaşılıyor. Yani abonenin internet hızının belirli bir yüzdesine göre yada kademeli bir yaklaşımla belirlenmesinin bu konudaki şikayetleri bir nebze kesebilecek adil bir yaklaşım olduğunu düşünüyoruz.

Örneğin;
  • 8 Mbps’e kadar 50 GB AKK’lı bir pakete sahip abonenin AKK sonrası hızı 4 Mbps,
  • 16 Mbps’e kadar 50 GB AKK’lı bir pakete sahip abonenin AKK sonrası hızı 8 Mbps,
  • 50 Mbps’e kadar 50 GB AKK’lı bir pakete sahip abonenin AKK sonrası hızı 15 Mbps,
  • 100 Mbps’e kadar 50 GB AKK’lı bir pakete sahip abonenin AKK sonrası hızı 25 Mbps

olması gibi kademeli belirlenmelidir.

Ya da kullanılan hız ile yüzdesel (oransal) olacak bir yaklaşımla belirlenmelidir. Örneğin AKK sonrası hızın, erişim hızının % 20’sine düşürülmesi vs. gibi.

Ancak bu teklifin BTK tarafından İSS’lerce maliyet ve perakende ücret açısından değerlendirilmesi isteniyor.

Diğer taraftan görülüyor ki taslak teklifte BTK’nın konuyu, AKK seviyesinden sonra uygulanacak hıza indirgediği anlaşılıyor. Ancak meselenin diğer önemli bir boyutu da AKK’ya ulaşılması sonrası uygulanan kota miktarları. Nitekim ülkemizde kişi başı aylık ortalama veri kullanımının 65 GB olduğunu, bazı ülkelerde 350, 400, 450 GB gibi yüksek kotalı AKK’lı tarifelerin bulunduğunu ifade etmiştik (bakınız https://teknopusula.com/adil-kullanim-kotasi-akk-kalkiyor-mu-2-4247). Söz konusu 65 GB ortalamasına AKK seviyesinin doldurulup 3 Mbps erişim hızı ile ulaşılması ise daha da ilginçtir.

Bunun için ülkemizdeki yaygın tarife olan 50 GB AKK’lı paketler yerine 250, 300, 350 GB gibi yüksek kotalı AKK’lı tarifeler sunulabilir. Çünkü talep sadece hızın artırılmasına yönelik değil aynı zamanda AKK (AKN)’da uygulanan kota miktarlarının artışına da yönelik.

Son bir öneri olarak kullanıcılar tarafından belirli bir AKK seviyesi ortalamasının üzerine çıkılması halinde şirketlerin AKK kotalarını veya hızlarını % 10 veya % 20 seviyesinde artırmalarına (AKK seviyesinin 50 GB değil 55 veya 60 GB olması gibi) yönelik BTK tarafından düzenleme yapılmalıdır. Bunun içinde İSS’lerin ya bu maliyetleri göze almaları veyahut ta altyapılarını büyütmeleri zorunlu hale getirilmelidir.

2
AKK Eziyeti
2-BTK internet servis sağlayıcılardan 31.12.2018 tarihi itibarıyla AKN uygulamasına son verilmesine yönelik çalışma ve analiz bekliyor.

Taslaktaki önemli maddelerden birisinin bu madde olduğunu söylemek mümkün. Zira aboneler en çok AKK uygulamasının kaldırılmasını beklemektedirler. Ancak BTK’nın oldukça uzun bir tarih vererek 2019 yılını işaret etmesi internet severler tarafından oldukça eleştirildi.

Diğer taraftan 2019 da düzenleme olacağı da kesin değil. Ayrıca Şirketler tarafından yapılacak analizlerde durumun olumsuz çıkma ihtimali de yüksek. Çünkü şirketler hayır amaçlı değil para kazanmak için kurulan ticari kuruluşlar. Belki de 2019’daki teknoloji büyük ihtimalle şu andakinden daha fazla veri tüketecek bir teknoloji olacak. Yani bu seviyelerdeki veri kullanımı da yetmeyecek. Ayrıca BTK’nın 2019’a kadar kendisine gelen şikayetleri 2019’da çözeceğini belirtip erteleme ihtimali olduğu gibi bir düzenleme gereksinimi görmüyorum deme ihtimali de var. Yani olay daha çok karışık bir hal alıp ertelenmiş diyebiliriz.

Bu yönüyle 2019’da yapılacak düzenlemenin bir anlamının olmayacağı konunun ötelenmeye çalışıldığı düşünülebilir. Zira BTK’nın süre kazanmak için altyapı düzenlemesi veyahut Türkiye’nin toptan internet altyapısıyla ilgili farklı bir düşüncesinin olabileceği de ihtimal dışı değil.

Özetle bu konuda öngörülen 2019 tarihinin konuyu çözmekten ziyade ertelemeye yönelik bir aksiyon olduğu değerlendiriliyor. Bu açıdan çok da ümitlenmememiz gerek.

3- BTK’nın 02:00-08:00 saatleri arasında internet kullanımlarının AKN’ye dâhil edilmeyeceği ve bu saatlerde mevcut tarife hızı ile internet erişiminin devam ettirilmesine ilişkin İSS’lerden çalışma bekliyor.

Taslak teklifteki bu öneri pratikte anlamsız kalıyor. Çünkü insan doğası gereği kullanıcıların çoğu gündüz veya akşam saatlerinde (20:00-23:00) internet kullanmaktadır.  Dolayısıyla bu öneriyi gerçekçi bulmuyoruz.  BTK’nın bu teklifinin 24 saat bilgisayarı çalışan ve sürekli download yapan grubun tepkisini söndürmek için atılmış bir karar olduğu anlaşılıyor. Kaldı ki bu teklifin bile İSS’ler tarafından maliyet ve perakende ücret açısından değerlendirmeye tabi tutulması isteniyor.

Çok yoğun internet kullananlar yüzünden yoğun kullanım yapmayan kullanıcıların cezalandırılmamalıdır. Bunun yerine çok yoğun kullanım yapan  (örneğin 400, 500 GB veya üzeri kullanım yapan kullanıcılar) abonelerin hızlarının yoğun kullanım saatlerinde düşürülmesi düşünülebilir. Bu sayede aşırı kullanım yapmayan diğer kullanıcıların etkilenmesinin önüne geçilebilir.

Ya da ABD ve Kanada gibi ülkelerde uygulanan modelde olduğu üzere yüksek kullanım yapan müşterilerin önce uyarılması, ikinci ihlalde erişiminin kısıtlanması yada sonlandırılması gibi seçenekler düşünülebilir. Veya müşteri ile aylık veri planı yapılarak yüksek kullanım yapmak isteyen kullanıcılara ek anlaşma önerilebilir. Ayrıca kota seviyesini aşmak isteyen müşterilere ek paket satılabilmesinin önü açılmalıdır.

4- BTK mobil şebeke işletmecilerin AKN uygulanan internet tarifelerinde AKN sonrası veri indirme hızının en az 128 Kbps olacak şekilde belirlenmesi teklifini sunmuş.
3
Mobil AKK’ya yönelik de düzenleme geliyor

Bu öneriye sevinenler olabilir ancak bu öneride pratikte anlamsız kalıyor. Limitsiz olarak satılan paketlerde AKN sonrası hızlarda en azından e-posta hesabı kullanımı, sosyal medya kullanımı, temel uygulama güncellemelerinin yapılabilmesi gibi bazı işlevlerin yerine getirilebilir olması gerekir. Teknik olarak bu hızla yapılabilir mi? Belki zor da olsa yapılabilir ama açıkçası bizde yapılabileceğinden emin değiliz.

Diğer bir husus mobilde sınırsız paketin ne kadar kişi tarafından kullanıldığı. Zaten birçok insan kotalı mobil internet tarifelerini kullandığı için bu öneride havada kalıyor. Ayrıca mobil internet hızı cihaz, baz istasyonuna uzaklık, iklim vs. gibi birçok nedene bağlı olduğu için hız değişken bir duruma sahip. Tabi bu öneri de kesin değil zira GSM operatörleri bu öneriye sıcak bakarlar mı o da belli değil.

5- BTK Limitsiz/Sınırsız olarak duyurulan ama AKN’li olan paketlerde tüketicilere eksiksiz ve doğru bilgilendirmenin yapılmasını, AKN’nin %80’ine ve %100’üne ulaşıldığında tüketicinin bilgilendirilmesini düzenledi.
4
AKK Bilgilendirmesi

Yerinde ve faydalı bir uygulama olduğunu değerlendirmek mümkün. Ancak geçtiğimiz günlerde bazı internet sitelerinde “hiç böyle uyarı gelmezdi, ne oldu?” şeklinde bir takım şaşkınlık ifadeleri yer aldı. Bu yüzden uygulamanın iyi bir duyurusunun yapılmadığı söylenebilir. Ayrıca esas şikayet konusunun ne mobil kullanım ne de tüketicilerin bilgilendirmesine ilişkin olmadığını hemen belirtelim. Esas şikayet konusu; sabit internet kullanıcılarının düşük hızda ve düşük kotada internet kullanmaları.

Teklifte yer verilmeyen önemli bir konu: Upload Hızı

BTK’nın yayınladığı taslak incelendiğinde; upload hızlarına ilişkin herhangi bir düzenleme maddesi görülmemekte. Ancak bazı kullanıcıların upload hızlarına ilişkin de düzeltme yapılması talebi bulunmakta. Mevcut durumda ülkemizde İSS’lerce uygulanan upload hızı ağırlıklı olarak 1 ile 2 Mbps arasında değişmektedir (4 ve 5 Mbps uygulanan nadir paketlerde bulunmaktadır). Kullanıcıların önemli şikâyet konularından bir tanesi de upload hızlarına yönelik. Bilgisayarda oyun oynamayı sevenler özellikle upload hızlarının yetersiz kaldığını ifade etmekteler. Bazı oyuncuların oyun oynarken aynı zamanda yayın yaptığı biliniyor. Dolayısıyla en yüksek upload hızının 2 Mbps olduğu bir ülkede internete bir şey yüklemek, Youtuber olmak ya da bulut hizmeti (veya drive hizmetleri) kullanmak bir hayli güç. Bu yüzden teklifte bu konuya yer verilmemesi büyük bir eksiklik.

5
Adil olan AKN (AKK) talebi

Peki İSS’ler tüm bu önerilere sıcak bakacaklar mıdır? Pek sanmıyoruz. Bunun için altyapı eksikliğini dolayısıyla maliyetlerinin yüksek olduğunu ifade edeceklerdir. Böylece olası bir düzenlemede internet fiyatlarını artırmayı, bir nevi düzenlememe yapmamayı ya da meseleyi küçük hasarla atlatmayı düşüneceklerdir.

Peki ülkemizde gerçekten bir altyapı sorunu mu var?

Temel Sorun: Altyapı Eksikliği

Tüm bu sorunların sebebini telekomünikasyon (haberleşme) altyapısının yetersizliğine bağlamak mümkün. Daha önceki yazımızda telekomünikasyon altyapısı oluşturmanın kolay olmadığını, Türk Telekom’a yeterince rakip altyapının olmaması nedeniyle rekabet eksikliğinin olduğunu ifade etmiştik. Ayrıca herhangi bir operatörün diğer operatörlerden altyapı paylaşma zorunluluğunun olması ve bir takım engellemeler nedeniyle ülkemizde altyapı oluşturmakta ciddi zorluklar yaşanıyor.Bu yüzden ülkemizde yeterince rekabet oluşmuyor.  Nitekim bunun somut bir örneği olarak Rekabet Kurumu bir operatöre altyapı paylaşımı konusu nedeniyle ciddi miktarda ceza vermişti (Bakınız: Rekabet Kurumu kararı: http://www.rekabet.gov.tr/tr-TR/Guncel/Turk-Telekomunikasyon-AS-Hakkinda-Yurutulen-Sorusturma-Sonuclandi—). Altyapı eksikliğinin önündeki bu ve benzeri engeller kaldırılırsa bu eksikliğin faturası vatandaşa çıkarılmaz diye düşünüyoruz. Böylece hem AKK meselesi düzelecek hem de fiyatlar daha da ucuzlayacaktır.

telekom-altyapisi
Telekomünikasyon altyapısı yeterli değil

(Not: Türkiye’deki haberleşme altyapısını ve altyapı oluşturmada yaşanan zorlukları ilerleyen dönemlerde yazılarımızda daha kapsamlı bir şekilde irdeleyeceğiz.)

Ayrıca bir diğer önemli öneri, yurt dışı internet çıkış maliyetlerini azaltmak için peering (denklik) anlaşmalarının ve veri merkezlerinin (data center) çoğaltılması olacaktır. Buda ayrı bir yazıda ele alınabilecek bir konu.

BTK neden bekliyor?

Peki BTK neden bekliyor derseniz şöyle anlatalım.

Mevcut durumda ülkemizde en büyük internet altyapısının sahibi olan Türk Telekom, internet paketlerindeki AKK oranlarını da içerecek şekilde tarifeleri kendisi belirliyor. Ancak BTK bunu değiştirmek istiyor. Aslında güzel bir fikir çünkü tekelciliği bitirmek istiyor. BTK bunun için de AKK oranlarını da kapsayacak şekilde tarifelerin İSS’lerce belirlenebileceği bir model arayışı içerisinde (Bakınız: https://btk.gov.tr/File/?path=ROOT%2f1%2fDocuments%2fKurul+Karar%C4%B1%2fPort+ve+Transmisyon+Ucretlendirme+Modeline+Gecis+Ek+S%C3%BCre.pdf).

Telekom çevrelerinde Türkiye internet piyasasını derinden etkileyecek bu karar ertelendiği için, AKK konusunun da ertelenmeye çalışıldığı konuşulmakta. Haklılığı tartışılabilir ama kararın verilemeyişinin temel sebebinin bu olduğu konuşuluyor.

Peki tüketici ne yapabilir?

Kamuoyu görüş verme süresi bittiği için BTK’nın bu linkinden https://tuketici.btk.gov.tr/tr-TR/Gorus-Oneri-Formu  talepte bulunabilirsiniz.

Yazı dizimizin sonunda şu değerlendirmeleri yapmak mümkün.

Tüketicilerin şu ana kadar internetle ilgili bir konu hakkında hiç bu kadar toplu talepte bulundukları görülmedi. BTK bunu görmezden gelmeyecektir. Sonuçta İSS’ler görüş verecek BTK değerlendirecek olup doğru ya da yanlış bir düzenleme yapılacaktır.

BTK’nın İSS’lerden ve Türk Telekom’dan görüş alması bir ölçüde makul. Zira BTK teknik gereksinimleri onlar kadar bilemez ama öğrenemeyeceği anlamına da gelmez. Gerekirse bağımsız bir kuruluştan danışmanlık hizmeti alıp yine yapabilir. Ancak tüketicilerin ihtiyaç duyduğu bu talebi görmezden gelmeyecek dişe dokunur bir düzenleme yapması gerekir.Çünkü konu tahammül edilemez bir boyuta taşınmış durumda.

Bir başka yazı dizimizde buluşmak ümidiyle…

3’üncü bölümün ve yazı dizimizin sonu

AKK-1 https://teknopusula.com/adil-kullanim-kotasi-akk-kalkiyor-mu-4044/

AKK-2 https://teknopusula.com/adil-kullanim-kotasi-akk-kalkiyor-mu-2-4247/

2 YORUMLAR

BİR CEVAP BIRAK